W celu ułatwienia uzyskania potrzebnych informacji, postanowiliśmy udostępnić listę najczęściej zadawanych pytań wraz z odpowiedziami przygotowanymi przez Biuro Rzecznika Praw Studenta. Lista będzie w miarę upływu czasu rozbudowywana. Jeśli masz jakieś sugestie – podziel się nimi!

1. W najbliższym czasie będę przystępowała do obrony pracy dyplomowej i w związku z tym uczelnia żąda ode mnie uiszczenia opłaty za egzamin dyplomowy. Czy jest to zgodne z prawem? Dodam, iż umowę z uczelnią podpisałam 3 lata temu.

Nie.

Zgodnie z art. 99a ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym  „Uczelnia nie pobiera opłat za rejestrację na kolejny semestr lub rok studiów, egzaminy, w tym egzamin poprawkowy, egzamin komisyjny, egzamin dyplomowy, wydanie dziennika praktyk zawodowych, złożenie i ocenę pracy dyplomowej oraz wydanie suplementu do dyplomu.”

Przepis ten wszedł w życie 1 stycznia 2012 r. i od tego dnia uczelnie nie mogą pobierać opłat za wymienione w nim usługi, nawet jeśli wynika to wprost z umowy, którą uczelnie podpisywały ze studentami, niezależne od tego kiedy student rozpoczął kształcenie.

Stanowisko Parlamentu Studentów RP w zakresie zastosowania art. 99a od momentu jego wejścia w życie jest niezmienne – uczelnie wyższe nie mogą pobierać opłat wskazanych w ww. przepisie niezależnie od daty zawarcia umowy ze studentami (przed wejściem w życie art. 99a lub po tej dacie). Dla zastosowania ww. zakazu znaczenie ma bowiem nie termin zawarcia umowy, a termin dokonania zapłaty.

2. Czy uczelnia może żądać ode mnie opłat, które nie wynikają z treści podpisanej umowy?

Nie.

W myśl art. 160 ust. 3 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym: „Warunki odpłatności za studia lub usługi edukacyjne, o których mowa w art. 99 ust. 1, określa umowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej.”

Umowa, którą student zawiera z uczelnią jest umową cywilnoprawną, do której zastosowanie mają przepisy kodeksu cywilnego regulujące umowę zlecenia. W treści tej umowy powinny być dokładnie określone opłaty, jakie student będzie musiał ponosić w trakcie okresu studiów wraz ze wskazaniem ich wysokości. Zmiana rodzajów opłat lub ich wysokości pociąga za sobą konieczność zmiany treści umowy.

Wyjątkiem są opłaty związane z dokumentacją przebiegu studiów (m.in. legitymacja studencka, indeks, dyplom), które wynikają z przepisów rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 14 września 2011 r. w sprawie dokumentacji przebiegu studiów (Dz.U.11.201.1188)

3. Z przyczyn niezależnych ode mnie (choroba egzaminatora) nie będę w stanie złożyć w wymaganym terminie indeksu w dziekanacie. Z informacji, jakie uzyskałem wynika, iż będę musiał w związku z tym uiścić opłatę administracyjną za każdy miesiąc zwłoki. Czy jest to dopuszczalne?

Nie.

Terminy zaliczania okresu studiów wynikają z przepisów regulaminu studiów. W sytuacji, gdy nie jest Pan w stanie ich dotrzymać należy wystąpić do dziekana (w przypadku uczelni nieposiadającej wydziałów do rektora) z prośbą o przedłużenie tego terminu, tym bardziej przekroczenie terminu może nastąpić z przyczyn od Pana niezależnych. W sytuacji, gdy nie uzyska Pan stosownej zgody i nie złoży indeksu w wymaganym terminie dziekan może podjąć decyzję o skreśleniu z listy studentów (na podstawie art. 190 ust. 2 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym), nie może natomiast nie podjąć żadnej decyzji i naliczyć Panu opłatę za późniejsze złożenie indeksu.

4. Od dłuższego czasu mam trudności z nawiązaniem kontaktu z promotorem mojej pracy dyplomowej, który nie odpowiada na maile oraz nie przychodzi na konsultacje. Ponadto od samego początku opieki nad dyplomantami nie wywiązywał się ze swoich obowiązków. Co mogę w takiej sytuacji zrobić?

Do obowiązków każdego pracownika naukowo-dydaktyczny uczelni (w myśl art. 111 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym) należy nadzorowanie opracowywania przez studentów prac zaliczeniowych, semestralnych, dyplomowych, pod względem merytorycznym i metodycznym. W zaistniałej sytuacji sugerujemy porozmawiać z dziekanem lub opiekunem roku o możliwości nawiązania kontaktu z promotorem. Jeśli nie przyniesie to oczekiwanych rezultatów może Pan złożyć wniosek o zmianę promotora (warunki zmiany promotora powinny być określone w regulaminie studiów).

Niezależnie od tego, jeśli promotor w sposób uporczywy nie wywiązuje się ze swoich obowiązków może Pan poinformować o tym fakcie rektora uczelni, który jest przełożonym wszystkich pracowników.

5. Czy egzaminator ma prawo dowolnego określania zasad zaliczeni przedmiotu?

Egzaminator posiada autonomię w zakresie ustalania zasad zaliczania przedmiotu. Może on dowolnie określić warunki i formę zaliczenia. Jest on jednak ograniczony dwoma rzeczami – po pierwsze warunki zaliczenia muszą znane studentom przed rozpoczęciem zajęć i opisane w sylabusie do danego przedmiotu, a po drugie muszą być jednolite dla wszystkich studentów znajdujących się w takiej samej sytuacji (nie mogą nikogo dyskryminować).

6.  Nie udało mi się złożyć wniosku o pomoc materialną w określonym w regulaminie pomocy materialnej terminie, a w chwili obecnej uczelnia odmawia przyjęcia tego wniosku właśnie z uwagi na upływ terminu. Co mogę zrobić?

Zgodnie z art. 181 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym szczegółowy regulamin pomocy materialnej ustala rektor uczelni w porozumieniu z samorządem studentów. Jednak warunki, jakie musi spełnić student chcąc ubiegać się o świadczenia pomocy materialnej określoną są w przepisach ww. ustawy. Uczelnia ma prawo jedynie doprecyzować te warunki ale nie może wprowadzać własnych. Termin do złożenia wniosku, którego upływ skutkuje utratą prawa ubiegania się o pomoc materialną nie został wskazany w przepisach ustawy i uczelnia nie może go wprowadzać w swoim regulaminie. Zostało to również potwierdzone w wyrokach sądów administracyjnych (m.in. wyrok WSA w Krakowie  z dnia 3 grudnia 2008 r. III SA/Kr 623/08 oraz wyrok WSA w Łodzi  z dnia 31 stycznia 2008 r.  III SA/Łd 623/07).

W związku z powyższym sugerujemy złożyć stosowany wniosek na uczelni (lub wysłać go listem poleconym). Uczelnia nie ma prawa odmówić przyjęcia wniosku. Jeśli decyzja o przyznaniu pomocy materialnej będzie odmowna, z uwagi na upływ terminu, należy od niej złożyć odwołanie kwestionując legalność jej podjęcia.

7. Czy uczelnia może odmówić przyjęcia niekompletnego wniosku o pomoc materialną?

Nie.

W postępowaniu o przyznanie świadczeń pomocy materialnej przez uczelnię stosuje się odpowiednio (zgodnie z art. 207 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym) przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl art. 64 § 2 kpa.” Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.”

Oznacza to, iż uczelnia musi przyjąć wniosek (nawet niekompletny), a następnie zawiadomić o brakujących dokumentach oraz wskazać termin na ich dostarczenie. Jeśli braki zostaną uzupełnione w tym terminie będzie to równoznaczne ze złożeniem od początku kompletnego wniosku.

8. Jestem absolwentem studiów I stopnia oraz studentem studiów jednolitych magisterskich. Uczelnia odmówił mi prawa do stypendium uzasadniając to faktem ukończenia już jednego kierunku studiów. Czy uczelnia ma rację w tej sprawie?

Nie.

Zgodnie z art. 184 ust. 5 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym: „Studentowi, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku studiów, nie przysługują świadczenia, o których mowa w art. 173, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu studiów pierwszego stopnia w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra lub równorzędnego, jednakże nie dłużej niż przez okres trzech lat.”

Jeśli ukończył Pan studia I stopnia, a obecnie studiuje na studiach jednolitych to ma Pan prawo otrzymywać świadczenia pomocy materialnej na studiach jednolitych ale nie dłużej niż przez okres 3 lat.